Het vliegende legertje – Stadsarchief Delft
Het vliegende legertje van Adam Mappa voor de stad; Isaac van Haastert, 1787 (TMS 65369)

Het vliegende legertje van Adam Mappa voor de stad; Isaac van Haastert, 1787 (TMS 65369)

Spotprent met Kaat Mossel en Ruige Keet, 1784 (TMS 70727)

Spotprent met Kaat Mossel en Ruige Keet, 1784 (TMS 70727)

25 oktober 2018:

Het vliegende legertje

Een heus leger voor de stad! Met liefst 700 man sloeg de Delftse revolutionair Adam Mappa in augustus 1787 zijn tenten op buiten de Haagpoort. Deze actie van het zogenaamde vliegende legertje was het voorlopig hoogtepunt in de strijd tussen patriotten en prinsgezinden. Jarenlang hadden de partijen elkaar alleen bestreden met de pen als wapen. De Delftsche Courant stond vol met artikelen van patriotten die pleitten voor een nieuw bestel: weg met de stadhouder en weg met de regentenkliek. Er verschenen spotprenten waarin Oranjegezinden belachelijk werden gemaakt, zoals de Rotterdamse mosselkeurvrouw Catharina Mulder. In 1783 en 1784 had zij samen met onder meer Cornelia Zwenke de verjaardag van Willem V aangegrepen om patriotten te belagen. Op deze prent staan zij afgebeeld met hun scheldnamen Kaat Mossel en Ruige Keet. De prinsenvlag die getuigt van hun aanhankelijkheid aan Oranje, is op de mosselkar geplant, wat natuurlijk een grove belediging is.

Eind 1786 sloeg de vlam in de pan. Stadhouder Willem V week uit naar Nijmegen en probeerde van daaruit langs militaire weg zijn gezag te herstellen. Uit het hele land trokken patriotten naar Utrecht om die stad te verdedigen. Onder hen waren 24 Delftenaren, geleid door Adam Mappa. Zij hoefden niet in actie te komen, maar keerden in augustus 1787 toch als overwinnaars terug. Hun aanwezigheid voor de stadsmuren was dreigend genoeg om elf Oranjegezinde regenten te bewegen om hun zetel in de veertigraad af te staan aan patriotten. Dagjesmensen trokken naar het legerkamp om de helden van de revolutie te bewonderen en te feliciteren.

De feestroes was van korte duur. De koning van Pruisen, een zwager van Willem V, viel de Republiek binnen en herstelde binnen enkele dagen het oude regime. Op 17 september was Delft ‘bevrijd’ en veel patriotten vluchtten naar het buitenland. Mappa belandde uiteindelijk in Amerika, waar hij het bracht tot ‘supervisor’, een soort burgemeester, van het dorp Barneveld. Inderdaad, genoemd naar Johan van Oldenbarnevelt, de tegenstrever van stadhouder prins Maurits.

Inloggen
Share
Tweet
Share