Delft 365 Berichten – Stadsarchief Delft

365 Dagen Delft

Hoffotograaf

Hij leert het vak van zijn aanstaande schoonmoeder, en dat is niet de eerste de beste. De uit Duitsland afkomstige Emma Kirchner is een gerespecteerd fotografe als Henri de Louw (1851-1944) omstreeks 1872 als leerling bij haar in dienst komt. Lees meer +

De Delftse Donderslag

Dominee Pieter de Witte wist het zeker: de ‘Delffsche Donder-slagh’ was een straf van God. Het kerkvolk gaf zich over aan wereldlijk vermaak en onderling gekrakeel. Tot overmaat van ramp trad het stadsbestuur laks op tegen katholieken. Lees meer +

Geen broodje aap

De litho van Hendrik Wilhelmus Last ziet er komisch uit. Een trein hobbelt als in een kermisattractie met een enorme bocht om een huis heen. Het lijkt te zot om waar te zijn. Lees meer +

Het kan niet alle dagen feest zijn

Het lijkt zo’n simpel klusje, het klaarleggen van de ‘ornamenten’ ofwel de gewaden van de priester voor de mis. Maar Sibrand Jacobszoon, die op 25 maart 1457 wordt benoemd tot koster van de Oude Kerk, weet wel beter. Lees meer +

Het uur U

Het lijkt eenvoudig: een fotoboek over de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog. Maar fotograferen is sinds november 1944 verboden en de fotografen hebben allemaal de leeftijd om voor de Arbeidsinzet opgepakt te kunnen worden. Lees meer +

Delftshaven

De naam zegt het al: de nu Rotterdamse wijk Delfshaven was oorspronkelijk de haven van Delft. In 1389 verleende hertog Albrecht van Beieren, graaf van Holland, toestemming aan de Delftenaren om een vaart te graven naar de Maas. Lees meer +

Erfenis van F.W. Braat

Koninklijke Fabriek F.W. Braat verkoopt aan het eind van de negentiende eeuw zinken ornamenten tot ver in het buitenland. De twee jongste zoons van oprichter F.W. Braat nemen het moderne en uiterst succesvolle metaalbedrijf in 1884 over. Lees meer +

De laatste kloosterzuster

Soms moet je een ogenschijnlijk dorre tekst even op je in laten werken om te beseffen hoe ingrijpend de inhoud eigenlijk is. Lees meer +

121 jaargangen

Als in 2001 het laatste nummer van De Fabrieksbode verschijnt, staan er 121 jaargangen op de teller. Daarmee weet het tijdschrift een plekje te veroveren in het Guinness Book of Records, het is het langst onafgebroken verschenen bedrijfsblad ter wereld. Lees meer +

Een windbrief voor een Zaankanter

De Gouden Eeuw komt niet vanzelf. Het Delftse stadsbestuur moet heel wat moeite doen om de plaatselijke economie te stimuleren. Lees meer +

Een katholiek interieur

Katholiek Delft haalt in 1749 opgelucht adem. Op de hoek van de Molenpoort en de Burgwal opent een katholiek weeshuis. Ouderloze kinderen van geloofsgenoten kunnen voortaan hier terecht en hoeven niet meer opgevangen te worden in het algemene, gereformeerde weeshuis aan de Oude Delft. Lees meer +

Een verdwaalde soldaat

In het huis Verwersdijk 45 zit een gevelsteen met het jaartal 1537 en een afbeelding van twee knolrapen. Die komen ook voor op prentjes van de Delftse rederijkerskamer met het devies ‘Wij rapen gheneucht’. Lees meer +

Thorarol

Het depot van het Stadsarchief herbergt kilometers papier. Het merendeel hiervan is verpakt in kartonnen mappen en zuurvrije archiefdozen. Slechts enkele archivalia hebben daarnaast nog een andere behuizing. Lees meer +

Volgens Bartjens

Dit is aflevering 183 van de rubriek 365 Dagen van Delft. We zijn dus over de helft, volgens Bartjens. Lees meer +

Schimmelvrij

Stegen en sloppen zijn schilderachtig, maar zijn ze ook schimmelvrij? Piet Kramer legt in 1907 de Bagijnesteeg vast, nu de Bagijnestraat. Lees meer +

Zwaar geschut

Willem van Oranje vestigde zijn hoofdkwartier niet voor niets in Delft. De stad beschikte over een omwalling, muren en poorten, lag ver achter de linies en had goede verbindingen over land maar vooral over water. Lees meer +

Knooppunt voor groente en fruit

Delft profiteert als marktstad al sinds de Middeleeuwen van het Westland, de ‘tuin van Holland’. Aan het eind van de negentiende eeuw neemt de handel in groente en fruit fors toe Lees meer +

Het geheugen als archief

Het archief is het geheugen van de stad, wordt wel eens gezegd. Maar het omgekeerde gaat soms ook op: als je geen archief hebt, moet je terugvallen op je geheugen. Lees meer +

Brandschade

De stadsbrand van 1536 is niet de enige ramp die de stedelijke archieven heeft getroffen. In de nacht van 3 op 4 maart 1618 wordt het stadhuis aan de Markt namelijk verwoest door brand. Lees meer +

Kabbelgat

Dit wordt een druk weekend voor stadsprinses Astrid, oftewel Kabbelaar de 43ste. Zij is de in november verkozen hoogheid van de Stichting Delftse Carnavalsviering, DCV Kabbelgat. Lees meer +

Wederopbouw in beeld

‘Een echte Tiemen van der Reijken.’ Wie er een beetje oog voor heeft, haalt ze er meteen uit. Als geen ander portretteert deze fotojournalist het naoorlogse Delft. Lees meer +

Onze man in Den Haag

Op zondag 28 februari 1796 vertrekt Willem Hendrik Teding van Berkhout (1745-1809) voor drie maanden naar Den Haag. Hij neemt ‘met veel regret’ afscheid van zijn vrouw en kinderen, maar de plicht roept. Lees meer +

Lotnummer

‘Lang vijf voet, twee duym, drie streeken.’ De oude lengtematen op dit lotnummer variëren per regio. Lees meer +

4800 Behoeftige nazaten

‘Mijn moeder is getrouwd in 1926 en viel net buiten de boot’, schrijft een mevrouw in 2013 enigszins spijtig op een stamboomforum op internet. Lees meer +

Een beduimeld boekje

De Delftse binnenstad telt in de Middeleeuwen tien kloosters. Hier leiden mannen of vrouwen een vroom leven, vrijwel volledig afgescheiden van de wereld. Hoe ontstaat zo’n klooster eigenlijk? Lees meer +

Hoofdpijndossier

Deze grafiek komt uit een hoofdpijndossier van Openbare Werken. Hij laat zien hoeveel poeptonnen er nog zijn in Delft. Lees meer +

Een boerderij voor twee hammen?

Volgens een populair volksverhaal is aan de Rotterdamseweg ooit een boerderij verkocht voor twee hammen. Daarom heet hij sindsdien de Hamwoning en zijn in 1608 boven de toegangspoort twee reliëfs van een ham aangebracht. Lees meer +

Damesconcerten

Voor of door dames? De boodschap zou tegenwoordig vast verkeerd begrepen worden. Lees meer +

De Pacificatie in de praktijk

Zodra Delft zich op 27 juli 1572 aansluit bij de Opstand tegen Spanje, begint de uittocht van katholieken. Vooral priesters en kloosterlingen vrezen het ergste – en met reden. Lees meer +

Sixties in de boekerij

Van de seksuele revolutie tot revolutionair marxisme-leninisme. De jaren zestig spatten van de pagina’s van dit beduimelde schrift van katholieke studentenvereniging Sanctus Virgilius. Lees meer +

Vergunningen van klein tot groot

Wie denkt dat het iets van deze tijd is dat je overal een vergunning voor moet hebben, moet eens een kijkje nemen in oude ‘consentboeken’. Lees meer +

150 kilo boter

Vloeken is niet toegestaan, wie vecht wordt bestraft, en bier is ook al uit den boze. De kraankinderen van de Stadswaag kennen een strikt reglement. Lees meer +

Lutherse hulp van buiten

De ‘lutherie’ is omstreeks 1520 de eerste protestantse stroming die in Delft de kop op steekt. Lees meer +

Functionele stad

Twee- à driehonderd woningen per jaar. Dat is het bouwtempo van Delft in de jaren tussen 1950 en 1960. Dat lijkt misschien aardig, maar is bij lange na niet genoeg. Lees meer +

Maria Strick

Oefening baart kunst. Als dat ergens voor geldt, is het wel voor schrijven. Niemand die dat beter weet dan onderwijzeres Maria Strick. Lees meer +

Een Ashanti-prins in Delft

Deze daguerrotypie is om meer dan één reden fascinerend. Het is de oudste foto uit de collectie van het Stadsarchief, de geportretteerde was een Ashanti-prins en de meeste mensen kennen hem uit een roman: De zwarte met het witte hart van Arthur Japin. Lees meer +

Van perkament naar papier naar internet

Het Stadsarchief beheert vandaag de dag kilometers archief, maar is natuurlijk ooit klein begonnen, al is dat wel heel lang geleden. Het allereerste overzicht van de inhoud, ofwel de oudste inventaris, is ruim zeven eeuwen oud. Lees meer +

Tok-Tok

‘Ik zweer bij Tok-Tok, geen ander voer komt hier in ’t hok’ zingt revueartiest Lou Bandy in de jaren dertig van de twintigste eeuw. Het lied staat op een 78-toerengrammofoonplaat, waarvan het Stadsarchief een geluidsopname bewaart. Lees meer +

De Lakengracht

In 1644 maakt Johan van Beest op verzoek van de burgemeesters een kaart van het gebied tussen de Verwersdijk en de oostelijke singelgracht. De stad is in de groei en er is veel nieuwe woonruimte nodig. Lees meer +

Niet verscheurd

Technisch en administratief volmaakt. Zo staat het door de Duitse bezetter ingevoerde persoonsbewijs bekend. Voor iedereen die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt is het altijd een beladen document gebleven. Frederika Johanna Drenth (1895-1991) bewaarde het tussen de andere oorlogspapieren die zij aan het Stadsarchief naliet. Lees meer +

De haverpacht van Pijnacker

Dat je in het Stadsarchief informatie over Pijnacker vindt, is niet zo gek. In 1995 bracht de toen nog zelfstandige buurgemeente haar archieven onder in Delft. Maar ook lang daarvoor was hier al heel wat te vinden over Pijnacker. Lees meer +

Verloren vorm

De naam van de methode is poëtischer dan de titel van het kunstwerk. André Pelgrim gebruikt de techniek van de ‘verloren vorm’ voor deze houtsnede van de tunnelbouw in de Spoorzone. Lees meer +

Vluchtelingenbeleid

Guilliaem Verbaeck uit Ieper, Jan Cornelisz van Brugge, Leenert Jansz van Hasselt. Op het eerste gezicht is er niet veel bijzonders aan dit rijtje nieuwe poorters en hun borgen dat de stadssecretaris in 1594 maakt. Maar er gaat een pijnlijk verhaal achter schuil. Lees meer +

Historische maskerades

Paul Tetar van Elven wint als jonge kunstenaar al diverse medailles voor zijn werk. De verkoop van schilderijen is echter onvoldoende om van te leven. Lees meer +

Buurtkrant

‘Wat staat er in deze krant? Helaas niet veel.’ De redacteur van de Tanthof Buurtkrant ziet het in 1982 uiterst somber in. Lees meer +

Een vorstelijke slingerprent

In het tijdperk van internet en televisie kun je overal live bij zijn en hoef je niets te missen. Neem nou de uitvaart van een lid van de koninklijke familie. Lees meer +

Milieu in de Gouden Eeuw

We denken wel eens dat het milieu een uitvinding is van de twintigste eeuw. Maar eeuwen geleden waren mensen zich ook al bewust van milieuvervuiling, al heette dit toen nog niet zo. Lees meer +

De Franse bezetting

Het komt niet vaak voor dat bezetters worden onthaald als helden. Maar in 1795 is dat wel het geval, als de Fransen Delft binnentrekken. Lees meer +

Patiëntendossier

Het inzien van een medisch dossier kan tegenwoordig niet zomaar, en terecht. Dat maakt het doorbladeren van de drie overgeleverde patiëntregisters uit het Bethelziekenhuis extra bijzonder. Lees meer +

Bron met verstrekkende gevolgen

Een archiefstuk is per definitie niet schuldig. Maar wat als het de weerslag is van een weerzinwekkende administratie? Het secretariearchief bevat diverse lijsten die tijdens de Tweede Wereldoorlog op last van de bezetter zijn gemaakt, zoals de opgave van Joodse artsen, Joodse onderwijzers en Joodse leerlingen. Lees meer +

Potter in Delfshaven

Was Delfshaven nou afhankelijk van Delft, of was het andersom? Voor allebei is wat te zeggen. Lees meer +

‘Turkenpensions’

Twintig mannen in een huis met één wc. Gastarbeiders die in de jaren zestig naar Delft komen, zijn vaak overgeleverd aan particuliere huiseigenaren die het niet altijd even nauw nemen met de logiesverordening. Lees meer +

Vlaamse huisjes

Een Yperstraat en een Doorniksteeg – en ooit had Delft ook nog een Brugsestraat en een Rijsselstraat. Vier Vlaamse steden vernoemd in een Hollandse binnenstad, daar moet een verhaal achter zitten. Lees meer +

Slimme modernisering

Een jongen met een gebroken been ligt op zaal bij een volwassen teringlijder. Om dit soort situaties in de toekomst te voorkomen, moet het Oude en Nieuwe Gasthuis aan het eind van de negentiende eeuw een flinke moderniseringsslag maken. Deze infographic maakt inzichtelijk hoe dat gelukt is. Lees meer +

Vervening en droogmakerij

Steden zijn energieverslinders. Dat geldt nu, maar dat gold ook al in vroegere eeuwen. Lees meer +

Wallerapparaat

Het is een tongbreker, maar zette de naam van de in Delft afgestudeerde chemicus François Gerard Waller (1860-1935) wel op de kaart. Lees meer +

Barbarijse zeerovers

Voorjaar 1693. Langs de Delftse grachten loopt Lijsbeth Noortbergen, op zoek naar mensen die haar willen helpen. Lees meer +

Onze club gaat nooit verloren

Een nieuwe stencilmachine redt in 1978 de Maand-Revue van de Delftse Voetbal Vereniging Full Speed. Lees meer +

Cornelis Musius

Wie niet tegen gruwelijke beelden kan, moet maar niet al te grondig naar deze prent kijken. Daarop wordt namelijk tot in de gruwelijkste details weergegeven hoe Cornelis Musius, de pater van het Sint-Agathaklooster, op 10 december 1572 aan zijn eind kwam. Lees meer +

Dichter-ondernemer Perk

Het Stadsarchief bezit verspreid over de collectie tientallen gedichten. Dit ene vers springt er toch uit omdat het van J.C. Perk is. Niet van de beroemde Jacques Perk die met zijn romantische sonnetten furore maakte, maar van zijn oom: Jacobus Clemens Perk (1818-1868). Lees meer +

Grootse plannen

De noordelijke dwarsbeuk van de Oude Kerk ziet eruit alsof hij er eigenlijk niet bijhoort. De rest van de kerk is relatief laag en gebouwd in sobere baksteen. Maar dit gedeelte is hoog, met grote gotische vensters en veel versiersels. Lees meer +

Delf’s Blaue, aflevering 428

De titel van het hoofdartikel in het Delftsch Nieuwsblad is iedere week gelijk: Delf’s Blaue. De auteur is ook iedere week dezelfde: J. van Achelen. Toch wordt zelfs naar deze 428ste aflevering in 1907 nog met angst en beven uitgekeken. Lees meer +

Een wonderkind uit Delft

In de zestiende eeuw gingen jongens die goed konden leren, rond hun negende naar de Latijnse School – de ene een jaartje eerder, de andere een jaartje later – om die een jaar of zes later weer te verlaten. Er waren echter uitzonderingen en misschien wel de meest bizarre was Hugo de Groot. Lees meer +

11.890 kilometer

Prosper Henri Julius van Lawick legt 11.890 kilometer af voordat hij in 1864 aan zijn opleiding in Delft begint. Alleen hier kan hij het felbegeerd diploma halen om carrière te kunnen maken op de plek waar zijn wieg stond: in Soerabaja op Java. Lees meer +

Een huishouden van Jan Steen?

In 1655 vervaardigde Jan Steen het schilderij dat vanouds bekendstaat als ‘De burgemeester van Delft’. Tot 2006 – toen schreven twee Amsterdamse hoogleraren dat deze gezeten burger niemand anders kon zijn dan korenkoper Adolf Croeser, met zijn dochter Catharina. Lees meer +

Beroep: huisvrouw

Klas 1c heeft het zwaar op donderdag. Warenkennis koken, huishoudelijk werk en dan tot half vijf nog handmatig verstellen. Het zijn vakken die de leerlingen voorbereiden op hun werk als huisvrouw. Lees meer +

Middeleeuwse klanken

Horen hoe een middeleeuws document uit het Sint-Agathaklooster klinkt? Dat kan tegenwoordig allemaal. Klik op deze link en u hoort het stuk dat hier is afgebeeld. Lees meer +

Toveren met licht

Christiaan Huygens houdt zijn kinderen al in de zeventiende eeuw zoet met een zelf uitgevonden laterna magica. Technische vernieuwingen zorgen ervoor dat de toverlantaarn in de tweede helft van de negentiende eeuw echt populair wordt. Lees meer +

Vermeer en Leeuwenhoek

Veel bezoekers van archieven doen onderzoek naar hun voorouders. De jongste twee eeuwen zijn relatief simpel. Sinds 1811 worden geboorte, huwelijk en overlijden door de overheid vastgelegd in de registers van de burgerlijke stand. Lees meer +

Inschattingsfout

Als de Bourdon nu luidt, is dat nieuws. Mensen op straat maken er filmpjes van omdat deze klok met een diameter van 2,3 meter in de Oude Kerk eigenlijk alleen nog maar luidt bij bijzondere gelegenheden als bijzettingen in de koninklijke grafkelder. Lees meer +

Luchtkasteel

Als de in 1665 gemaakte plannen door waren gegaan, was aan de Geerweg een tuchthuis verrezen met deze kapitale voorgevel. Of zelfs een hogere, want er lagen nog grootsere ontwerpen klaar. Maar het heeft niet zo mogen zijn: dit tuchthuis bleef een luchtkasteel. Wat ging er mis? Lees meer +

H.G. H en K.

Hier moesten de ontvangers van deze ansichtkaart het mee doen. ‘Wij komen vrijdag naar huis. Ook de groeten van A. en J.’ Lees meer +

Turftonsters

Op het eerste gezicht is het vreemd dat Delft een Brabantse Turfmarkt heeft. Werd hier in de omgeving dan geen turf gewonnen? Lees meer +

Woonwensen in een afbraakwijk

Toen de gemeente in 1956 een alomvattend nieuw bestemmingsplan aannam, het Komplan, was duidelijk wat er moest gebeuren met vaak slecht onderhouden arbeiderswoningen in de binnenstad: sanering. Lees meer +

De Leidschendam

De Schie en de Vliet vormden samen de economische levensader van Delft. Ze waren al sinds het ontstaan van de stad van essentieel belang voor de aan- en afvoer van water, goederen en mensen. Het was dan ook geen wonder dat Delft zeggenschap wilde hebben over deze waterwegen. Lees meer +

Culturele hotstpot

Het Sint Agathaplein is in 1950 zes dagen lang een culturele hotspot, lang voordat het Delftse gemeentebestuur dat anno 2018 in een toekomstvisie vastlegt. Lees meer +

Van bier naar brandewijn

De voorname Delftse familie Van Berckel was eeuwenlang actief in de biernijverheid, de kurk waarop de lokale economie dreef tot het begin van de Tachtigjarige Oorlog. Lees meer +

Kipptoestel

Weegschalen, reageerbuizen, cilinders, pipetten en pincetten waren instrumenten die P.J. Kipp & Zonen te koop aanbood, hier op een factuur voor het Oude en Nieuwe Gasthuis uit 1875. Firma Kipp was toen al jaren een begrip in de wereld van de scheikunde. Lees meer +

Oranjes harde handen

Willem van Oranje vestigde zich in het najaar van 1572 in het Prinsenhof, waar hij in 1584 werd vermoord. Hij verbleef hier slechts af en toe: in totaal 28 maanden, iets meer dan twee jaar. Dat was te weinig om Delft tot een veilige stad te maken. Lees meer +

Gelukkig nieuwjaar!

Zo eenvoudig maakten negentiende-eeuwse gemeentedienaren zich er niet van af. Zij gingen op 1 januari de deuren langs met een speciaal gedrukte ‘nieuwejaars zegenwensch’. Lees meer +

Uitmuntend

TripAdvisor geeft de Oostpoort een ‘certificaat van uitmuntendheid’, een huldeblijk voor toeristische attracties die onafgebroken goede reizigersbeoordelingen krijgen. Die populariteit is niet iets van de laatste tijd. Lees meer +

Perkamentrecycling

‘Zonde om weg te gooien, precies wat ik nodig heb’, zal een rentmeester van het Oude Gasthuis hebben gedacht. Hij kwam een groot perkamenten boekwerk tegen en zag meteen voor zich hoe hij dat kon gebruiken. Lees meer +

Daar zit in muziek in

Een anonieme gift uit 1901 leverde het Stadsarchief negentien katernen bladmuziek op met in totaal 1560 composities, grotendeels met de hand geschreven. Dat moest wel het werk zijn van een zeer ijverige musicus. Lees meer +

Het Duyvelsgat

Oudere Delftenaren kennen de naam Duyvelsgat nog wel: het was een barakkencomplex bij Aan ‘t Verlaat, bestemd voor de huisvesting van studenten. Het werd in 1949 neergezet als tijdelijke oplossing voor de hoge woningnood na de Tweede Wereldoorlog, maar bleef uiteindelijk staan tot 1972. Lees meer +

Eerste referendum

Dit stembiljet vroeg in 1952 om een duidelijke mening, maar niet van alle Nederlanders. Lees meer +

Weeskinderen als bijvangst

In een kaartboek vind je kaarten, dat is logisch. Maar landmeters beperkten zich gelukkig niet altijd tot een eenvoudige weergave van de opgemeten percelen. Lees meer +

Kunst delven

Kunstminnend Delft moppert begin jaren twintig van de twintigste eeuw. Het gemeentebestuur heeft ‘weinig tot niets’ voor cultuur over en stadsgenoten lijken kunst ‘min of meer als verderfelijk’ te beschouwen. Lees meer +

De hemel op een koopje

Vaak wordt gedacht dat protestanten het alleenrecht op kerkscheuring hebben, maar katholieken kunnen er ook wat van. Lees meer +

‘Insiedentjes’

Wie dit begrijpt, mag het zeggen. Het lijkt een spellingsoefening waarbij je moet aanvinken waar de fouten zitten. Lees meer +

Een walvis in de gracht

Wat hebben de komeet van Halley, de sprinkhanentrek, een Haarlems grafschrift, de pestvogel en een 75 jaar getrouwd paar in Sassenheim met elkaar te maken? Lees meer +

Lossen in de silo

Hij lijkt op de raket die Kuifje naar de maan brengt, maar de meeste Delftenaren weten wel beter. Lees meer +

De plundering van het Sint-Lucasgilde

Wie de term Sint-Lucasgilde hoort of leest, denkt onwillekeurig in de eerste plaats aan schilders. Het omvatte echter veel meer beroepsgroepen. Lees meer +

Vliegveld Holland

Het lijkt een vreemde eend in de bijt: een KLM-dossier over een vliegveld bij Delft. Dat er geen luchthaven kwam, mag duidelijk zijn. Toch is dit dossier niet zomaar een kortstondig proefballonnetje. Lees meer +

Mevrouw Van Oldenbarnevelt

Iedereen – nou ja, bijna iedereen – kent het verhaal over de onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt in 1619. Maar hoeveel mensen zouden weten dat hij een deel van zijn leven in Delft woonde en dat zijn vrouw hiervandaan kwam? Lees meer +

De ware Congreganist

De toelatingsoorkonde tot de Mariacongregatie voor katholieke jongemannen is prachtig. Het is zeker in de beginjaren ook een kunststuk om binnen te komen. Lees meer +

De mythe van de visbanken

Bij de visbanken op de hoek van de Camaretten en de Hippolytusbuurt staat een bord met ‘Sinds 1342’. Waar zou die claim op zijn gebaseerd? En wat is er van waar? Lees meer +

Handen uit de mouwen

Deze foto van Openbare Werken uit de vroege jaren dertig straalt daadkracht uit. Je ziet dat de gemeentewerkers met belangwekkend werk bezig zijn. En dat klopt ook. Lees meer +

Het leven is kort

Het werd er al vroeg ingepompt bij de pupillen van het Meisjeshuis: ‘Het leven is kort’. Maar ook andere wijsheden moesten de kinderen zich eigen maken door schrijfoefeningen. Lees meer +

Geheime brieven

Je vindt er geen liefdesperikelen of onthullende bekentenissen, maar intrigerend is zo’n archief natuurlijk wel: de ‘ingekomen en verzonden geheime brieven van de burgemeester’. Lees meer +

Hoofdstad van de Kabeljauwen

Delft is vermoedelijk nooit machtiger geweest dan in 1351. Er woedde een felle strijd om de opvolging in het graafschap Holland tussen Willem van Beieren en zijn moeder Margaretha. De meeste steden kozen voor Willem; hun aanhangers werden om onbekende redenen Kabeljauwen genoemd. De adel koos overwegend voor Margaretha; zij… Lees meer +

Sloopkogel

Ziehier de verliezers van de Spoorzone. Jarenlang blijft hun lot onzeker tot in 2009 de seinen definitief op groen gaan voor de aanleg van een spoortunnel door Delft. De sloopkogel maakt korte metten met de woningen aan de Van Leeuwenhoeksingel en de Houttuinen. Lees meer +

Declarabele uitvaartkosten

Uitvaarten van leden van de stadhouderlijke familie waren heuse spektakelstukken die veel aandacht trokken. Net als nu lagen er draaiboeken klaar waarin alles tot in de puntjes werd geregeld. Lees meer +

Gevaarlijke schrijfsels

Dit schrift bleef jarenlang verborgen. Sara Johanna Spijker deed vanaf 1 november 1940 bijna dagelijks verslag van haar leven in Delft, vijf oorlogsjaren lang. Lees meer +

Geluk bij een ongeluk

De kruithuisontploffing van 1654 was een regelrechte ramp, maar een geluk bij een ongeluk voor de bewoners van het Hofje van Gratie. Lees meer +

Preken en poëzie

De ‘hartelijk geliefde broeders en zusters’ uit dit fragment zijn Delftse kerkgangers die op 5 december 1852 de intredepreek beluisteren van de naamgever van de remonstrantse kerk aan Oude Delft 102: P.A. de Génestet. Lees meer +

Het Sint-Nicolaasgilde

In het huis Oude Langendijk 7A zit een gevelsteen met twee gekruiste kolfstokken. Die werden in vroeger tijd gebruikt voor het kolfspel, de voorloper van het hedendaagse golf. Lees meer +

Sint zat te denken…

Inspiratie nodig? Vergeet het Rijmwoordenboek, kom naar het Stadsarchief. Daar worden drie schriften met ‘Sint-Niklaas rijmpjes’ bewaard, geschreven in het keurige onderwijzershandschrift van Johannes de Koning (1876-1922). Lees meer +

Keesje Tromp

Dat hij altijd ‘Keesje’ werd genoemd, zal Cornelis Maartensz Tromp hebben gestoken. Zijn vader was een gevierde zeeheld en zijn eigen pretenties logen er ook niet om. Lees meer +

Grenzen stellen

Deze kaart van Delft is vreemd. Er staan aanknopingspunten genoeg op – de Buitenwatersloot, de Haagweg en de Schie – maar de binnenstad lijkt op een leeggelopen ballon. Lees meer +

Het kleinste huisje?

Als je stiekem meeluistert met wat rondleiders vertellen, hoor je soms de gekste dingen. Zo doet nog steeds het verhaal de ronde dat Pieter van Foreest, stadsgeneesheer van 1558 tot 1595, heeft gewoond in het kleinste huisje van Delft, Oude Delft 147. Zou het echt? Tijd om het archief in te duiken! Lees meer +

Op de barricades

Spandoeken vind je niet in een archief, maar dit protestaffiche maakt wel deel uit van de collectie. Lees meer +

Een kerk in de hemel

De Nieuwe Kerk is niet zomaar ergens neergezet, daar ging een heus visioen aan vooraf. Tenminste, als we de kroniek mogen geloven die wordt bewaard in het British Museum. Lees meer +

De honger verbeeld

Wie het gevoel kent, zal het nooit meer vergeten. Maar hoe leg je aan anderen uit wat honger met je doet? De Delftse kunstenaar-fotograaf Peter Odijk maakte over de Hongerwinter 1944-1945 een serie van tien pasteltekeningen, waarmee hij het beklemmende gevoel vastlegt. Lees meer +

Vestingwerken

Na een moeilijk begin kwam het helemaal goed tussen hertog Albrecht en Delft. In 1359 had de nog maar net aangetreden landsheer de stad belegerd en zwaar gestraft voor haar medewerking aan een opstand tegen zijn gezag. Lees meer +

Aardappelen met schildpadsoep

De vrolijke kleurtjes verhullen niet dat dit groezelige archiefstukken zijn, met vetvlekken en al. Toch zijn menu’s van de indertijd zeer populaire eettafels een prachtige bron voor het Delftse studentenleven. Wat schaft de pot in november 1978? Lees meer +

Huwelijkse voorwaarden in het klooster

Voor het opstellen van een testament of huwelijkse voorwaarden ga je naar de notaris. Dat is al eeuwenlang zo. Maar in de zestiende eeuw kon je voor dergelijke zaken ook terecht bij het stadsbestuur. Dat had er zelfs aparte registers voor. Lees meer +

Probeersels

Kunstenaars kijken en turen. Ze wikken en wegen totdat de juiste voorstelling op het doek staat. Jan Heesterman was ook zo kritisch op zijn eigen werk. Toch bezit het Stadsarchief enkele mislukte kunstwerken van zijn hand. Lees meer +

Van Marktveld tot Markt

Abraham de Haan tekende in 1743 een fraai beeld van de Markt. Statige huizen omzomen een ruim plein tussen de Nieuwe Kerk en het stadhuis. Onder de bomenhaag voor de kerk staat een koets met twee paarden. Lees meer +

Als de bom valt

Deze brief onthult een onvermoede kant van het archief. Archivaris D.P. Oosterbaan biedt in 1961 zijn depot aan als schuilplaats. De Koude Oorlog woedt volop en de angst voor een atoomaanval lijkt reëel. Het gemeentearchief is sinds enkele jaren gevestigd aan Oude Delft 169 en kan in de kelder honderd mensen herbergen. Lees meer +

Delft boekenstad

De uitvinding van de boekdrukkunst in de vijftiende eeuw was een heuse culturele revolutie. Boeken hoefden niet meer met de hand te worden overgeschreven, maar konden veel sneller en dus goedkoper worden verspreid. Delft speelde een belangrijke rol in deze ontwikkeling. Lees meer +

Trein in de straat

Delft was jarenlang een bouwput. Het spoor moest onder de grond. Logisch, want zo’n spoorlijn dwars door de stad is ontzettend onhandig. Deze kaart uit circa 1845 laat goed zien hoe onhandig. Lees meer +

Drie executies voor zeventien gulden

Schout Christiaen van der Goes is een intrigerende figuur in de Delftse geschiedenis. Hij was in functie van 1559 tot 1581. In de eerste elf jaar van zijn ambtsperiode moest hij in opdracht van de Spaanse koning hard optreden tegen iedereen die afbreuk deed aan het katholicisme. Lees meer +

Fraaie kerken

Aan de Burgwal verrees in 1882 de Sint-Jozefkerk, nu de Maria van Jessekerk. Met 1700 zitplaatsen een bouwwerk van formaat. Kosten noch moeite waren gespaard om de kerk te bouwen en in te richten. Lees meer +

Een verdacht kroniekje

Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, is het dat meestal ook. Dat geldt zelfs voor dingen die je in het Stadsarchief vindt. Lees meer +

Omschakeling naar aardgas

Aardgasvrij wordt de norm. Het is niet de eerste energietransitie in Nederland, want in de jaren ’60 van de twintigste eeuw moesten huishoudens juist overschakelen op aardgas. Lees meer +

Bieroorlog: Delft klopt Amsterdam

Eeuwenlang dronk iedereen bier. Het water uit grachten en sloten was ongeschikt voor consumptie, maar als je het kookte en op smaak bracht, was het prima te drinken. Lees meer +

Bohemien in Delft

Groots en meeslepend wil hij leven. Tekenaar en schilder Piet Kramer werkt een tijdje in Parijs, lijdt er honger en keert terug naar zijn geboorteplaats. Lees meer +

Een stadswandeling in 1600

Een paar eeuwen terug in de tijd en dan een stadswandeling maken – wie zou dat niet willen? Het klinkt misschien gek, maar de beste manier om bij zo’n bijzondere ervaring in de buurt te komen, is het raadplegen van oude belastingregisters. Lees meer +

Een aantrekkelijk pak tabak

Sinds 2016 staan er afschrikwekkende foto’s op pakjes sigaretten, bedoeld om het roken te ontmoedigen. Het Stadsarchief heeft ook veel tabaksverpakkingen, alleen staan daar juist aantrekkelijke plaatjes op. Bedoeld om het roken te stimuleren… Lees meer +

Vrouwenoproer

Je zou het niet zeggen als je naar deze prent kijkt, maar de rellen die hier zijn afgebeeld, speelden zich in 1616 af in Delft. Lees meer +

Gaat de vlag uit?

Deze vraag is in november 1813 van cruciaal belang, zeker voor de schrijver van dit verslag. Hendrik van Berckel (1783-1862) is dan twee jaar onderburgemeester van Delft en vreest voor zijn positie. Lees meer +

Groenteschuitjes

Van de Oostpoort heeft het Stadsarchief honderden tekeningen, prenten, gravures en foto’s. Die poort kennen we zo langzamerhand wel, dus dan dwaalt de blik wel eens af naar wat er verder te zien is. Bijvoorbeeld op deze aquarel van Isaac van Ketweg van omstreeks 1760. Lees meer +

Terug naar de schoolbanken

Zie hier het leven een van hbs-scholier in een notendop: alle rapportcijfers van klas 1 tot en met 5. Dit is duidelijk geen studiebol, de jongen blijft zowel in de eerste als in de derde klas zitten. Lees meer +

De slachters van Pijnacker

Molenaar Dirk Cornelis Boer uit Berkel en Rodenrijs, bakker Johannes Wilhelm Korts uit Maassluis, slager Evert Kroesbeek uit Wateringen, bleker Theunis van Gaale uit Den Hoorn – allemaal moeten zij in 1750 naar Delft om te worden beëdigd door de schepenbank, net als honderden anderen. Lees meer +

Plan Berlage

Dit is een toekomstvisioen voor Delft anno 1921. Het is het resultaat van werkzaamheden van een commissie vol zwaargewichten, onder wie de beroemde architect H.P. Berlage. De gemeenteraad ontvangt het kleurrijke uitbreidingsplan en bedankt de commissie. Daar blijft het bij. Lees meer +

Een omgangsregeling voor boeken

Ruzie over boeken – je kunt je er tegenwoordig weinig meer bij voorstellen. Maar in de eerste helft van de vijftiende eeuw lag dat anders. Boeken waren nog handgeschreven, dus schaars en kostbaar. Dan was een bibliotheek van bijna honderd titels opeens de moeite waard om ruzie over te maken. Was het niet om de inhoud of het principe, dan wel om het kapitaal dat zo’n verzameling vertegenwoordigde. Lees meer +

Kattenbelletjes

Een persoonlijk bericht, een praktische mededeling en problemen met de nieuwe Leerplichtwet van 1969. Dat alles is hier samengebald in een afgescheurde snipper papier. Het is niet vreemd dat het Stadsarchief soms ook dit soort kattenbelletjes bewaart. Lees meer +

De stichteres van Delft

Jonkvrouw Rikarde van Holland wordt wel beschouwd als de stichteres van Delft. Volgens achttiende-eeuwse tekeningen in het Stadsarchief zijn twee verschillende zegels van haar bekend. Op een rond zegel is zij afgebeeld als adellijke dame te paard, op een spitsovaal exemplaar als non. Hoe zit dat? Lees meer +

Een geschilderd geschenk

Soms ligt er een cadeautje in het archief. Dit is zelfs een geschenk in de letterlijke betekenis van het woord. Cornelis Ouboter van der Griendt (1797-1868) ontving deze prachtige kunstwerkjes van zijn cursisten, als dank voor de lessen die hij hun geleerd had. Lees meer +

Dot het beste met min kint

Ze kon redelijk schrijven, dat is zo ongeveer alles wat we weten van de vrouw die dit briefje met haar kind achterliet bij het Weeshuis. Ze doet hierin een beroep op de ‘vaders’ om goed voor hem te zorgen, in de hoop dat God het hun zal lonen. Haar eigen naam noemt ze niet, en ook die van het kind blijkt niet uit het kattenbelletje. Maar ze schrijft wel wie de vader is: Claes Molimi. Lees meer +

Doodsportret

Hartverscheurend is de aanblik van dit dode kindje. Fotografe Emma Kirchner maakte dit portret in het laatste kwart van de negentiende eeuw. Het was een periode waarin de fotografie snel populair werd. Jong en oud, maar dus ook dood en levend verschenen voor de lens. Lees meer +

Hemelse klanken

Ondanks de stadsbrand van 1536 is er verrassend veel archief bewaard gebleven van de Delftse parochiekerken. Een van de pareltjes is deze oorkonde van de Utrechtse bisschop uit 1462. Lees meer +

Shoppen bij Schaap

Nu bijna alle rekeningen digitaal verwerkt worden en we nauwelijks nog papieren post versturen, vallen de negentiende-eeuwse briefhoofden des te meer op. Het zijn kunststukjes die naam, faam en de te verkopen waar van de middenstanders aan de man moeten brengen. Lees meer +

Binnenlandse paspoorten

Als je in een archief een register van binnenlandse paspoorten tegenkomt, denk je natuurlijk eerst aan reisdocumenten voor personen. Maar wie het openslaat, ontdekt dat het om iets heel anders gaat: scheepsvrachten! Lees meer +

Italiaanse ‘associazione’

‘Vaders, houdt uw dochters binnen.’ Dat is enigszins gechargeerd de boodschap van de Delftse stichting Vesta. Lees meer +

De privacy van de beul

Wie in de zestiende eeuw over de Schoolpoortbrug de stad in- of uitwandelde, moest niet gek opkijken als hij opeens gekerm of gekrijs uit de toren hoorde komen. Die werd namelijk gebruikt als gevangenis door de baljuw van Delfland en bij het verhoor van verdachten ging het er soms ruig aan toe. Lees meer +

Een ‘onvaderlands’ besluit

Taptoe Delft ligt in de jaren zestig en zeventig vaak onder vuur. Jongeren en voornamelijk linkse politici willen van het militaire muziekevenement af. In 1974 lukt dat, maar niet tot ieders tevredenheid. Lees meer +

Het vliegende legertje

Een heus leger voor de stad! Met liefst 700 man sloeg de Delftse revolutionair Adam Mappa in augustus 1787 zijn tenten op buiten de Haagpoort. Deze actie van het zogenaamde vliegende legertje was het voorlopig hoogtepunt in de strijd tussen patriotten en prinsgezinden. Lees meer +

Oeroude sportclub

Delftse studenten waren er vroeg bij. Toen sport als vrijetijdsbesteding nog maar net voet aan de grond kreeg, bezat het Delftsch Studenten Corps al een sportieve ondervereniging. De Delftsche Studenten Scherm-, Gymnastiek- en Athletiekvereeniging Odin werd in 1848 opgericht. Een sportvereniging de oudste noemen, leidt onherroepelijk tot discussie. Telt de… Lees meer +

Een opgegraven archiefstuk

Archivarissen beheren documenten en archeologen doen bodemonderzoek. Soms raken hun werkvelden elkaar op een onverwachte manier, bijvoorbeeld als een archeoloog een middeleeuws charter opgraaft. Van 1969 tot 1978 en in 1991 worden opgravingen verricht op het terrein van het voormalige kasteel Altena, ten noorden van de ingang van DSM aan… Lees meer +

Niet in de collegebanken

Studenten van de Technische Universiteit zitten niet altijd met hun neus in de boeken. Zij moeten ook af en toe de handen uit mouwen steken. Dat was in het verleden niet anders. Peter Odijk maakte in de jaren dertig een mooie fotoreportage van een faculteit zonder ook maar één collegebank. Lees meer +

Toerisme in de Gouden Eeuw

‘En hier staan we met z’n allen bij het praalgraf in de Nieuwe Kerk.’ Je hoort het moeder zeggen als ze de visite het schilderij laat zien. Tegenwoordig sturen we elkaar selfies om anderen te laten weten bij welke toeristische attracties we zijn geweest. In de zeventiende eeuw moest er… Lees meer +

Op de bon

Distributiebonnen doen al snel aan de Tweede Wereldoorlog denken. Honger en rantsoenering horen echter net zo goed bij de Eerste Wereldoorlog thuis. Een bonte verzameling bonnen is in die jaren noodzakelijk om eerste levensbehoeften te kunnen kopen. Brood, melk en vlees gaan allemaal op rantsoen. Nederland blijft neutraal, maar met… Lees meer +

De zieke kwakzalver

De Delftse kermissen waren vanouds gekoppeld aan de jaarmarkten rond Sint-Odulfus (12 juni) en Sint-Gillis (1 september). De eerste viel in de Middeleeuwen samen met de Grote Ommegang. Lees meer +

Molens in soorten en maten

Korenmolen De Roos is de enige nog bestaande molen in Delft, maar er waren er in het verleden vele. Korenmolens, zaagmolens, oliemolens, wipmolens, volmolens – en zelfs eentje voor de mayonaise. Pardon? Jawel, u leest het goed. Lees meer +

Harman Schinckel onthoofd

‘Adieu nu o beminde huysvrouw tot dat wy malkander in Godes Rycke weder sullen sien. Geschreven op mynen sterfdach den XXIII. July 1568.’ Enkele uren nadat drukker Harman Schinckel deze woorden onder aan zijn afscheidsbrief schreef, werd hij op de Markt onthoofd. Lees meer +

Parfum in Australië

Het Stadsarchief bewaart deze oorkonde voor een prestigieuze zilveren medaille, ontvangen voor een Delftse bijdrage aan de Wereldtentoonstelling in Melbourne in 1880. Het was de achtste wereldtentoonstelling en de eerste die op het zuidelijk halfrond plaatsvond. Lees meer +

Kleurrijke uitvaart

Een koninklijke uitvaart is een zwaar onderwerp. De Delftse kunstenaar Dirk van Dien gaf op 15 oktober 2002 een beetje kleur aan het afscheid van prins Claus. Lees meer +

Te huur: het Prinsenhof

Op 12 juni 1584 werd Frederik Hendrik, zoon van Willem van Oranje en Louise de Coligny, gedoopt in de Nieuwe Kerk. Lees meer +

Blekerij Onz Buiten

Wie meer dan oppervlakkig naar de beroemde Kaart Figuratief van Delft kijkt, valt het ongetwijfeld op: her en der rond de stad liggen enorme hemden, broeken en andere kledingstukken. Ze zijn naar verhouding veel te groot getekend om duidelijk te maken dat hier blekerijen worden afgebeeld. Het blekersambacht werd overal… Lees meer +

Een park met stijl

Vader en zoon Zocher waren in de negentiende eeuw razend populaire tuinarchitecten. Voor Delft maakten zij drie ontwerpen, waarvan er slechts één werd uitgevoerd: het Agnetapark. De andere twee plannen verdwenen in het archief. Lees meer +

De zaak hangt nog

‘De zaak is nog hangende’, hoor je af en toe in het nieuws over een proces. De oorsprong van deze uitdrukking staat op deze foto. Eeuwenlang werden processtukken in de lengte gevouwen en geborgen in een juten zakje ingediend bij de rechtbank. Daar werd er een stukje papier of perkament… Lees meer +

Openluchtmuseum

Delft als historisch attractiepark. De bekende hoogleraar decoratieve kunst Herman Rosse werkte dat plan in 1946 uit in dit boek. Motorverkeer werd verboden en ouderwetse handwerkslieden moesten voor het nodige vermaak zorgen. Het college van B&W nam de plannen grif over. Rosse wilde de binnenstad behouden als stedenbouwkundig monument. Er… Lees meer +

Ooggetuige van de kloostersloop

Het Stadsarchief bezit een album met ingeplakte tekeningen van onder meer de sloop van het kartuizerklooster en Koningsveld. Het stadsbestuur besloot daartoe in 1573 om te voorkomen dat Spaanse troepen van daaruit Delft zouden belegeren. Lees meer +

Een foto van puin

Niet meer dan een flinke schuit vol stenen. Dat was er in 1960 nog over van de fundamenten van de Rotterdamsepoort. Toch koestert het Stadsarchief deze foto. Lees meer +

Het Straatje van Vermeer gevonden!?

Al meer dan een eeuw proberen wetenschappers en amateurs te achterhalen waar Johannes Vermeer omstreeks 1658 ‘Het Straatje’ schilderde. In 2015 haalde de Amsterdamse hoogleraar Frans Grijzenhout alle kranten en journaals met een nieuwe theorie. Lees meer +

Ruziënde regenten

Niets verraadt dat er over de hoofden van de jongeren in het Weeshuis felle ruzies woeden. De Delftse fotografe Emma Kirchner maakt omstreeks 1880 deze prachtfoto van de oudste weesmeisjes. Zij poseren met de naaimoeder en de onlangs voor hen aangeschafte handnaaimachine. Ogenschijnlijk is er niets aan de hand. Lees meer +

Het Vildersbos

Op de Kaart Figuratief van 1678 zien we net buiten de Haagpoort een terrein met de naam Nieuwe Plantage. Lees meer +

Een hondenbaan

Het rapport vermeldt dat de Belgische Mastiff van koopman Willem van Vliet iets ‘spreidvoetig’ is. Verder wijkt het vaalgrijze, kortharige teefje niet af van een gewone viervoeter. Behalve dan dat deze hond een werkvergunning heeft. Lees meer +

Baas in eigen gasthuis

Het is maar een klein velletje perkament en ook de inhoud lijkt weinig betekenend. Graaf Floris V beveelt het Delftse stadsbestuur op 13 april 1282 om jaarlijks twee toezichthouders aan te stellen voor het gasthuis. Maar voor de nog jonge stad is dit een mijlpaal. Lees meer +

Zoek de verschillen

Woonprogramma’s weten wel wat we leuk vinden: even binnenkijken bij iemand anders. Hoe geweldig zou het zijn om dat in een negentiende-eeuws huis te kunnen? Kunstenaar Cornelis Ouboter van der Griendt (1797-1868) biedt ons die kans. Lees meer +

De buskruitramp van 1742

De Delftse Donderslag was toch in 1654? Ja, maar ook in 1742 werd Delft opgeschrikt door een enorme kruitexplosie. Die gebeurtenis is veel minder bekend. In 1592 kreeg Moijses van Nederveen van het Delftse stadsbestuur toestemming om buiten de Waterslootsepoort een kruitmolen op te richten. Het bedrijf stond net over… Lees meer +

Er gaat niets boven Delft

Tientallen Groningers verbleven in 1866 in Delft. Ze waren als krankzinnigen opgenomen in het Sint-Jorisgasthuis in de Annastraat. Maar waarom zaten ze hier zo ver van huis en haard, van familie en vrienden? Lees meer +

Kaartboek van het Leprooshuis

Het Stadsarchief beschikt over een fraaie collectie kaartboeken uit de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw. Lees meer +

Stomp of spits

Er is een handig hulpmiddel om een oude afbeelding van de Nieuwe Kerk te dateren. Heeft de kerk een relatief lage en wat stompe torenspits, dan dateert de afbeelding van vóór 29 september 1872. Toen ging immers die oude spits in vlammen op. Lees meer +

Fake news in 1748

Wie is de baas in de stad? Dat is de vraag als in 1748 een nieuwe schout moet worden aangesteld. Lees meer +

Reglement voor Delfshaven

Delft heeft eeuwenlang geprobeerd Delfshaven klein te houden. Alleen bedrijvigheid die direct te maken had met scheepvaart en visserij werd toegestaan, om te voorkomen dat de stad welvaart zou verliezen aan haar satelliet aan de Maas. Toen Delft in 1536 voor een groot deel afbrandde, gingen stemmen op om de stad te herbouwen bij het strategisch gelegen Delfshaven. Het tegendeel geschiedde. Lees meer +

Verborgen begraafplaats

Op een afgeschermd veldje achter het Heilig Landpark tussen de Geertruyt van Oostenstraat en het Jan Joostenplein ligt de Joodse begraafplaats. Het is aan de oprukkende bebouwing én aan een archiefstuk te danken dat de hier begraven Delftenaren niet zijn vergeten. Lees meer +

Familie in oorlogstijd

De gewoonheid straalt van deze foto af: een vader leest zijn kinderen voor. Het wordt pas ongewoon als we ons realiseren dat de foto gemaakt is in 1941. Lees meer +

Engelse vrijgevigheid

Niet alleen de uitvaarten van de Oranjes waren spektakelstukken. Ook de rouwstoet voor een Engelse dame die op 26 februari 1688 door Delft trok, zal veel bekijks hebben gehad. Lees meer +

Winkelen in City Zuid

‘In 1970 zal Delft een heel andere gedaante hebben: Is dat niet het geval, dan klopt er iets niet.’ Dit berichtte het gemeentelijk jaarverslag over 1962 over City Zuid, een nieuw winkelgebied tussen de Molslaan en Nieuwelaan. Getuige deze foto zag Delft er omstreeks 1970 inderdaad anders uit, maar niet zoals bedoeld. Lees meer +

Het dikste archiefstuk

De jaarrekening van de gemeente Delft is tegenwoordig niet meer dan een klein stapeltje papier op A4-formaat met een ringbandje. Dat was in 1610 wel anders. Lees meer +

Marktplaats

Koopjesjagers opgelet. In 2013 kocht Stadsarchief Delft via Marktplaats een ingelijste tekening van de Pauwmolen in Vrijenban. Bij het openmaken van de lijst kwam een onderschrift tevoorschijn: ‘bij Delft, julij 1828 – B.J.’ Dat was een geweldige vondst, want hiermee Lees meer +

Tehuizen voor zwarte schapen

Op 3 juli 1666 legden drie personen voor notaris Frans Boogert verklaringen af. Zij deden dit op verzoek van Maria Thins, de schoonmoeder van Johannes Vermeer. Maria wilde vastgelegd hebben hoe haar zoon Willem Bolnes zich had misdragen. Hij maakte schulden, schold Lees meer +

Een boot van Boot

Heel wat schepen zijn voor het eerst te water gelaten in de Delftse Schie. Aan de Rotterdamseweg zaten rond 1900 diverse werven, onder meer de in 1981 door Dirk van Dien vastgelegde Scheepswerf Boot. Lees meer +

Vervolging van homosexuelen

In 1730 kwam de Delftse schout Jacob van Wouw in een wel heel bijzondere situatie terecht. Normaal gesproken was hij degene die wetsovertreders oppakte en in staat van beschuldiging stelde. Hij trad dan op als eiser, waarna de schepenen het vonnis velden. Maar nu werd hij zelf vervolgd. Lees meer +

Feest met een oranje randje

Dictatoriaal regeren en dikdoenerij. Zo kenschetsen de leden het bestuur van de Vereniging Oranjedag in 1938. ‘Oranjedag dient gereorganiseerd’ kopt de Delftsche Courant. Waar is de saamhorigheid van het begin gebleven? In 1908 loopt heel Delft nog uit voor de eerste gondelvaart van deze club. Lees meer +

Het oude Meisjeshuis

Het Meisjeshuis werd in 1578 gesticht als voortzetting van het Middeleeuwse Heilige-Geestzusterhuis. De gebouwen van die instelling konden nog wel even mee, want ze waren na de stadsbrand van 1536 nieuw opgetrokken. Maar een kleine twee eeuwen later was er toch wel behoefte aan uitbreiding en nieuwbouw. Lees meer +

‘Power woman’ op reis

Instagram of Facebook hadden ze in de negentiende eeuw niet. Maar ook toen wilden reislustige types hun volgers wel graag laten zien waar ze allemaal geweest waren. Een handtekeningenboekje bood dan uitkomst. Lees meer +

Kloosterverbod

Sinds het begin van de vijftiende eeuw werd Delft in snel tempo een stad vol kloosters. In zeventig jaar tijd ontstonden er liefst tien. Sommige hadden slechts een tiental bewoners, maar het Sint-Agathaklooster telde niet minder dan 150 zusters. Naar schatting woonde in 1470 ongeveer 5% van de Delftse bevolking in kloosters en besloegen die zo’n 8% van de stedelijke ruimte. Voor veel mensen was de maat daarmee meer dan vol. Lees meer +

312 Sokken

Breipatronen met sokken voor het hele gezin en een scoreformulier per jaar. De in 1763 geboren Maria Catharina van Tomputte houdt het nauwgezet bij tijdens haar huwelijk met Adrianus Josephus van Berckel. Lees meer +

Vis voor de burgemeesters

Landmeter Johan van Beest had het in 1635 niet gemakkelijk bij het maken van deze kaart. Hij moest in opdracht van de burgemeesters het Grote of Oostmeer opmeten. Maar waar hield het water op en waar begon het land? Lees meer +

Spin in het web

Het is een boekje van niets. De inhoudsopgave somt bijna beschaamd een aantal gemeentelijke afspraken op. Delft komt hieruit naar voren als dé elektriciteitsleverancier in de regio, een rol die de stad aan het begin van de twintigste eeuw bijna tegen wil en dank kreeg toebedeeld. Lees meer +

Kris-Kras

Op de plek van Rietveld 85 stond van 1838 tot 1938 een hofje met de merkwaardige naam Kris-Kras. Dat was de volkse bijnaam van het genootschap Christo Sacrum, dat hier in 1802 een kerk liet bouwen. Het was een uniek voorbeeld van privatisering van godsdienst, dat echter geen lang leven was beschoren. Lees meer +

Vrije ziekenhuiskeuze

Het lijkt een moderne reclameslogan voor zorgverzekeringen. Toch beheerste de vrije ziekenhuiskeuze honderd jaar geleden ook al de gemoederen. Het ging toen om de vraag of arme stadsgenoten zelf voor één van de drie Delftse ziekenhuizen mochten kiezen. Gingen zij naar het openbare Oude en Nieuwe Gasthuis, het protestantse Bethelziekenhuis of het katholieke Sint-Hippolytusziekenhuis? Lees meer +

Godfried met de Bult

Toen Dirck van Bleyswijck in de zeventiende eeuw aan zijn stadsbeschrijving werkte, kon hij niet om de vraag heen wie Delft had gesticht. Hij kwam uit bij de elfde-eeuwse hertog Godfried met de Bult, die zijn bijnaam ontleende aan zijn gebochelde gestalte. Lees meer +
Inloggen