Er gaat niets boven Delft – Stadsarchief Delft
Kasboek van uitgaven voor verpleegden uit Groningen in het Sint-Jorisgasthuis, 1866-1870 (Archief 261, inv.nr 731)

Kasboek van uitgaven voor verpleegden uit Groningen in het Sint-Jorisgasthuis, 1866-1870 (Archief 261, inv.nr 731)

F.C.F. Gräfe, Plattegrond en gevel van het Sint-Jorisgasthuis, 1872 (TMS 64552)

F.C.F. Gräfe, Plattegrond en gevel van het Sint-Jorisgasthuis, 1872 (TMS 64552)

30 september 2018:

Er gaat niets boven Delft

Tientallen Groningers verbleven in 1866 in Delft. Ze waren als krankzinnigen opgenomen in het Sint-Jorisgasthuis in de Annastraat. Maar waarom zaten ze hier zo ver van huis en haard, van familie en vrienden?

Dit fragment van een kasboek toont mannen en vrouwen die in het Sint-Jorisgasthuis verbleven op kosten van Groningse gemeenten. Op nummer 1 staat Jan Jacob Fokkens. Appingedam betaalde voor hem 43 gulden en 75 cent per kwartaal, oftewel 175 gulden per jaar. Vanaf nummer 5 – de vrouw Remke Broekema uit Winschoten – bedroeg de jaarprijs 185 gulden. De lijst werd ieder kwartaal bijgewerkt met de aantekening of iemand vertrokken of overleden was. Het kwam vrijwel altijd op dat laatste neer. Lubberdina ten Kate (nummer 3) overleed in 1867, 39 jaar oud; Nicolaas Theo Otten (nummer 10) in 1873, 34 jaar oud. Het lijkt een bedroevend resultaat, maar het was gezien de medische kennis van toen geen ongewoon beeld.

De geestelijke gezondheidszorg veranderde sterk in de negentiende eeuw. Nieuwe kennis leidde tot het idee dat krankzinnigheid een ziekte was die je misschien wel kon genezen. Krankzinnigen moesten verpleegd worden en niet meer alleen maar als ‘gekken en dollen’ worden opgesloten. Het Sint-Jorisgasthuis maakte na invoering van de Krankzinnigenwet van 1841 een flinke moderniseringsslag. Er kwam een nieuw pand en het tehuis organiseerde op bescheiden schaal activiteiten voor de bewoners. Na opening van de nieuwbouw in 1855 was de inspectie lovend; zó zag moderne geestelijke gezondheidszorg er uit.

In dat licht bezien is het helemaal niet zo vreemd dat er Groningers in de administratie staan. Het archief van het Sint-Jorisgasthuis bevat voor de jaren van 1853 tot 1873 liefst elf kasboeken met gegevens over patiënten van elders. De krankzinnigenzorg in Delft stond in deze jaren op eenzame hoogte.

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1