Gevaarlijke schrijfsels – Stadsarchief Delft
Verslag razzia in Delft in een van de dagboeken van Sara Johanna Spijker, 1944 (Archief 598, inv.nrs 554-556)

Verslag razzia in Delft in een van de dagboeken van Sara Johanna Spijker, 1944 (Archief 598, inv.nrs 554-556)

9 december 2018:

Gevaarlijke schrijfsels

Dit schrift bleef jarenlang verborgen. Sara Johanna Spijker deed vanaf 1 november 1940 bijna dagelijks verslag van haar leven in Delft, vijf oorlogsjaren lang. Als er een schriftje vol was, verstopte zij het. De Duitse bezetter mocht haar dagboeken niet vinden. In 1944 spande het erom, want toen doorzochten soldaten het hele huis.

Sara Spijker was bij het uitbreken van de oorlog 33 jaar oud en woonde bij haar ouders aan de Voldersgracht boven het Venduhuis der Notarissen, waar haar vader veilingmeester was. Zelf werkte zij op kantoor. In haar vrije tijd schreef Sara zeven schriften vol, 860 pagina’s in totaal. Ze schreef over het dagelijks leven en stond uitgebreid stil bij oorlogsgebeurtenissen als bombardementen en de toenemende repressie. Staatsgevaarlijk waren haar aantekeningen niet, wel ronduit anti-Duits. Ze had het over ‘onbeschaamde indringers’ en vroeg zich regelmatig af wanneer er een eind kwam ‘aan al die ellende en narigheid’.

In de vroege ochtend van zaterdag 9 december 1944 was er veel kabaal op straat. Soldaten schreeuwden en iemand rende voorbij ‘terwijl er op hem geschoten werd’. Sara wist genoeg: Delft was aan de beurt voor de al lang gevreesde razzia. Duitsland zocht mannen tussen de zeventien en veertig jaar oud voor de Arbeidsinzet. Die waren er niet in het huis aan de Voldersgracht, maar Sara vond de situatie wel intimiderend. Niemand mocht de straat op. ‘Je krijgt dan wel even ’n naar gevoel als ze zoo langzaam maar zeker dichterbij komen.’ Om half elf kwamen er twee soldaten binnen, een derde stond voor de deur op wacht. Ze gingen het hele huis door, gaven een klap op een kist ‘om te hooren of hij niet hol klonk’ en keken in kasten. In de ouderslaapkamer kroop een soldaat ‘met al z’n stramme leden, groote laarzen en geweer op z’n knieën tusschen divan en ledikant’. Toen duidelijk was dat er geen weerbare mannen verstopt zaten, gingen de militairen naar het volgende huis. Die avond maakte Delft de schade op: ruim driehonderd Delftse mannen gingen gedwongen op reis naar een arbeidskamp bij Rees in Duitsland. En Sara haalde haar schrift weer tevoorschijn om over de razzia te schrijven, net zo anti-Duits als voorheen: ‘die vieze kerels in huis – bah!’

De originele dagboeken van Sara liggen bij het Stadsarchief. Digitaal door de schriften bladeren kan op https://t.co/Mm7O3atZwt.

Inloggen
Share
Tweet
Share