Vis voor de burgemeesters - Stadsarchief Delft
Kaart van de Pijnackerse Meren door Johan van Beest, 1635 (TMS 114835)

Kaart van de Pijnackerse Meren door Johan van Beest, 1635 (TMS 114835)

Het tolhek bij Berkel op een randprent van de Kaart Figuratief, 1678 (TMS 71647)

Het tolhek bij Berkel op een randprent van de Kaart Figuratief, 1678 (TMS 71647)

11 september 2018:

Vis voor de burgemeesters

Landmeter Johan van Beest had het in 1635 niet gemakkelijk bij het maken van deze kaart. Hij moest in opdracht van de burgemeesters het Grote of Oostmeer opmeten. Maar waar hield het water op en waar begon het land? De grens was nauwelijks vast te stellen door de brede rietkragen. Toch had de stad reden om blij te zijn met dit drassige bezit.

Op de kaart zien we rechts een veerhuis. Daarboven loopt de Leeweg naar Berkel, daaronder de Klapwijkseweg richting Pijnacker. Het meer was samen met het Westmeer bezit van Delft sinds 1555. In dat jaar kreeg de stad deze zogenaamde Pijnackerse Meren van keizer Karel V in onderpand voor een lening. Toen na de Opstand duidelijk werd dat die nooit meer zou worden afgelost, verwierf de stad de meren in eigendom. Dat kon te gelde worden gemaakt door verpachting van de visserij in de meren en de eendenkooien op de oevers.

In 1647 werden de vis- en kooirechten verhuurd aan Adriaen Maertensz Verboon, de bewoner van het veerhuis. Hij moest alle vis, paling en eenden in Delft op de markt brengen. Jaarlijks betaalde hij 150 gulden pacht plus een zootje vis voor de burgemeesters. Daarnaast moest hij werkzaamheden verrichten voor de aanleg van een nieuwe eendenkooi en de twee bruggen die het veer vervingen. Met deze bruggen kwamen de burgemeesters tegemoet aan de wensen van de inwoners van Berkel. Die dreigden met hun vee naar de markt in Rotterdam te gaan als er geen betere verbinding met Delft kwam. De investering moest worden terugverdiend door het heffen van tol. Verboon bediende het Meerhek, inde de tolgelden en droeg deze af aan de burgemeesters van Delft.

In 1678 verscheen de Kaart Figuratief, gemaakt onder leiding van burgemeester Dirck van Bleyswijck. Op de randprenten zijn locaties afgebeeld waar de stad haar faam aan te danken had en waar zij haar invloed kon doen gelden. Op een van die prenten staat het tolhek bij Berkel, kennelijk belangrijk genoeg om bij te dragen aan de glorie van Delft.

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1