De gevilde rechter – Stadsarchief Delft
Ontwerp voor een wapenbord van de hoge vierschaar van Delfland door Jan Notemans, 1761 (TMS 69407)

Ontwerp voor een wapenbord van de hoge vierschaar van Delfland door Jan Notemans, 1761 (TMS 69407)

17 april 2019:

De gevilde rechter

Wie tegenwoordig ‘Delfland’ hoort of leest, denk meteen aan het hoogheemraadschap. Dat was tot 1811 niet zo vanzelfsprekend. Tot dat jaar bestond er namelijk ook een baljuwschap Delfland, ook wel de hoge vierschaar genoemd. Dit was een regionale rechtbank die de hoge rechtspraak uitoefende over de omgeving van Delft. De plaatselijke gerechten in Maasland, Schipluiden, Pijnacker, Nootdorp en andere dorpen mochten alleen overtredingen beboeten. Wie daar een misdrijf beging waarop lijfstraf of verbanning stond, moest voor het baljuwsgerecht verschijnen. Dat zetelde sinds het eind van de zestiende eeuw in de Waterslootsepoort. In een van de machtige torens was de gevangenis van de baljuw gevestigd. De rechtszaal bevond zich in de speciaal hiervoor vervaardigde opbouw.

In de kerk van Maasland hangen wapenborden uit 1726 en 1761 die afkomstig zijn uit deze rechtszaal. Ze werden in 1824 door de laatste baljuw van Delfland aan de kerk geschonken. Het Stadsarchief bezit de ontwerptekening van het jongste wapenbord, gemaakt door Jan Notemans. In het midden is de gruwelijke geschiedenis afgebeeld van de Perzische koning Cambyses, die een corrupte rechter liet villen. Diens zoon moest plaatsnemen op de rechtersstoel, die was bespannen met de huid van zijn vader.

Bovenin de lijst prijkt het wapen van de hoge vierschaar van Delfland, met links het wapen van Holland en rechts dat van stadhouder Willem V. Verder zien we de wapens van de dertien welgeboren mannen uit de dorpen die onder het baljuwschap ressorteerden. Linksboven staat het wapen van baljuw Hendrik van der Dussen en middenonder dat van secretaris Adriaan van Assendelft. Beiden behoorden tot de elite van de stad Delft, die via het baljuwschap haar invloed op het omliggende platteland kon laten gelden.

Inloggen
Share
Tweet
Share