Een omgangsregeling voor boeken - Stadsarchief Delft
Uitspraak van vier arbiters over de boedelscheiding tussen Sint-Hiëronymusdal en Sion, 1436 (Archief 1, inv.nr 3413, charter 3100)

Uitspraak van vier arbiters over de boedelscheiding tussen Sint-Hiëronymusdal en Sion, 1436 (Archief 1, inv.nr 3413, charter 3100)

De gevelsteen boven de poort van Sint-Hiëronymusdal op een schilderij van Pieter de Hooch, 1658 (Londen, National Gallery)

De gevelsteen boven de poort van Sint-Hiëronymusdal op een schilderij van Pieter de Hooch, 1658 (Londen, National Gallery)

6 november 2018:

Een omgangsregeling voor boeken

Ruzie over boeken – je kunt je er tegenwoordig weinig meer bij voorstellen. Maar in de eerste helft van de vijftiende eeuw lag dat anders. Boeken waren nog handgeschreven, dus schaars en kostbaar. Dan was een bibliotheek van bijna honderd titels opeens de moeite waard om ruzie over te maken. Was het niet om de inhoud of het principe, dan wel om het kapitaal dat zo’n verzameling vertegenwoordigde.Aan de ene kant in het conflict stond het stadsbestuur van Delft. Dat trad op namens de broeders des gemenen levens, die woonden in Sint-Hiëronymusdal aan de Oude Delft, tegenover de Nieuwstraat. Hun huis was op initiatief van het stadsbestuur in 1404 gesticht door enkele broeders uit Deventer, het kerngebied van de Moderne Devotie. Dit was een religieuze beweging die nieuw elan bracht in de middeleeuwse katholieke vroomheid. De leden woonden samen en bezaten alles gemeenschappelijk, vandaar broeders ‘des gemenen levens’. Zij legden zich toe op vrome oefeningen en gebeden. Onder hen waren priesters die geestelijke leiding gaven aan de vrouwenkloosters in de stad, anderen doceerden aan de Latijnse School.

Aan de andere kant in het conflict stonden bewoners van Sint-Hiëronymusdal die een stap verder gingen en een officiële kloosterregel wilden volgen. Omstreeks 1434 verlieten zij hun medebroeders en stichtten zij het klooster Sion, net over de grens met Rijswijk. De boedelscheiding verliep niet bepaald vlekkeloos. Het stadsbestuur stelde dat zowel de onroerende als de roerende goederen van Sint-Hiëronymusdal stedelijk eigendom waren. Op 27 augustus 1436 deed Sion afstand van alle aanspraken op het huis, de kapel en het kerkhof. Vijf dagen later deden vier scheidslieden uitspraak over de overige bezittingen. De broeders van Sion moesten alle roerende goederen die zij hadden meegenomen, teruggeven aan Sint-Hiëronymusdal. Dat gold in het bijzonder voor de boeken; 43 konden zij direct retourneren en ongeveer 55 exemplaren die uitgeleend waren, moesten zij zo spoedig mogelijk terughalen en inleveren.

De scheidslieden bepaalden wel dat Sint-Hiëronymusdal en Sion deze bibliotheek en alle boeken die zij in de toekomst nog zouden verwerven, desgevraagd aan elkaar uit moesten lenen. Een soort omgangsregeling voor boeken dus.

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1