Een walvis in de gracht – Stadsarchief Delft
Tekening van een dolfijn door Isaac van Haastert (Archief 598, inv.nr 767, blz. 598)

Tekening van een dolfijn door Isaac van Haastert (Archief 598, inv.nr 767, blz. 598)

Tekening van een pestvogel door Isaac van Haastert (Archief 598, inv.nr 767, blz. 468)

Tekening van een pestvogel door Isaac van Haastert (Archief 598, inv.nr 767, blz. 468)

22 december 2018:

Een walvis in de gracht

Wat hebben de komeet van Halley, de sprinkhanentrek, een Haarlems grafschrift, de pestvogel en een 75 jaar getrouwd paar in Sassenheim met elkaar te maken? Inderdaad, helemaal niks. Behalve dan dat het allemaal onderwerpen zijn die ter sprake komen in een handgeschreven boek van Isaac van Haastert. Zijn naam komt vaker voorbij in deze rubriek. Hij was dan ook van vele markten thuis en leverde in zijn lange leven (1753-1834) een hoge productie als schilder, tekenaar, dichter en schrijver. Bovendien was hij – niet zelden als oprichter – betrokken bij heel wat verenigingen, waaronder het oecumenische kerkgenootschap Christo Sacrum en het Kunst en Wetenschapminnend Gezelschap onder de spreuk ‘Aan de Wetenschap gewijd, volmaakter door den tijd’. Hij was in de roerige patriottentijd actief voor het Oranjekamp; zo ontwierp hij in 1788 de versieringen voor de viering van het herstel van het stadhouderlijk gezag. En dan had hij ook nog eens tijd en geld om een grote verzameling prenten, schilderijen, tekeningen en naturalia aan te leggen. Hij bezat zelfs enkele microscoopjes die waren gemaakt door Antoni van Leeuwenhoek.

Het Stadsarchief bezit een aantekenboek van Van Haastert met de titel Adversaria, vrij vertaald: wederwaardigheden. Hij noteerde hierin vanaf 1769 allerlei dingen die hem opvielen, soms met een krantenknipsel, een brief of een zelfgemaakte tekening erbij. De ordening is min of meer alfabetisch, maar op een andere manier dan je zou verwachten. Zo staat een notitie over een ‘Buitengemeen grote Ypenboom gestaan hebbende aan de vaart de Kerstange’ niet onder de Y van Yep of de K van Kerstange, maar onder de B.

Vooral natuurverschijnselen hadden Isaacs bijzondere aandacht. Hij noteerde die vaak uit eigen waarneming. Op 9 november 1800 woedde volgens hem de zwaarste storm van de eeuw en op 18 december 1808 ging de Noordzee zo tekeer, dat je de golven in Delft kon horen. Op 19 november 1816 zag hij een zonsverduistering en op 23 februari 1828 werd Delft getroffen door een aardbeving. Ook gestrande dolfijnen, potvissen, noordkapers en zwaardvissen konden op Isaacs belangstelling rekenen. In 1825 werd een verdwaalde noordkaper in een Vlaamse kreek gevangen, in een schuit getakeld en op tournee langs Zeeuwse en Hollandse steden gevoerd. In Delft lag hij ter bezichtiging aan de Brabantse Turfmarkt, waar Van Haastert er naar eigen zeggen een tekening van maakte – maar laat die nou net niet in deze verzameling zitten…

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1