Eerste referendum - Stadsarchief Delft
Stembiljet proefreferendum, 1952 (Archief 653, inv.nr 5663)

Stembiljet proefreferendum, 1952 (Archief 653, inv.nr 5663)

In scène gezet verkiezingslokaal om voorlichtingsfilm voor proefreferendum te film, 1952, foto Tiemen van der Reijken (TMS 102340)

In scène gezet verkiezingslokaal om voorlichtingsfilm voor proefreferendum te film, 1952, foto Tiemen van der Reijken (TMS 102340)

27 december 2018:

Eerste referendum

Dit stembiljet vroeg in 1952 om een duidelijke mening, maar niet van alle Nederlanders. Alleen de inwoners van Bolsward en Delft mochten zich uitspreken voor of tegen een Europese grondwet. Zij waren voor dit proefreferendum uitverkoren, omdat hun stemgedrag het meest overeenkwam met het landelijk gemiddelde.

In Delft maalden ze er niet om dat ze als doorsnee bekendstonden. De gemeente was razend enthousiast en tuigde in een paar maanden tijd een compleet verkiezingscircus op. Dat de meeste mensen ‘ja’ stemden, was geen verrassing. De Europese Unie stond in 1952 nog in de steigers en kon op steun rekenen van vrijwel alle politieke partijen. Het was vooral van belang dát de mensen kwamen stemmen. Een hoog opkomstpercentage was zeer gewenst.

De propagandamachine draaide op volle toeren. Groen-witte Europese vlaggen wapperden vanaf de kerktorens, etalages werden ingericht met referendumaffiches en spandoeken hingen langs de grachten. Folders spraken duidelijke taal: ‘De hele wereld kijkt naar u, zoudt u dan falen?’ Wie de Delftsche Courant opensloeg kon evenmin om het referendum heen: ‘Zorgt er voor dat Delft niet tegenover het gehele land en geheel Europa een modderfiguur slaat.’

De Delftenaren deden wat van hen verwacht werd. Ze scoorden niet zo hoog als Bolsward, waar 88% van de stemgerechtigden naar de stembus kwam, maar met 75% konden ze zeker voor de dag komen. Van de stemmers bleek 93% vóór een Europese grondwet. Dat die grondwet na de invoering in 1953 decennialang in de ijskast ging, kon hun niet verweten worden. Zij hadden de grondwet met dit referendum een steuntje in de rug gegeven en hun stembiljetten keurig in de bus gedeponeerd. Afgezien van dit ene archiefexemplaar dan…

Verslag van het proefreferendum in het Polygoonjournaal: https://www.youtube.com/watch?v=jmdE85vVqj0

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1