Het leven is kort - Stadsarchief Delft
‘Geschriften’ van de meisjes van het Meisjeshuis, 1799 (Archief 200, inv.nr 1025)

‘Geschriften’ van de meisjes van het Meisjeshuis, 1799 (Archief 200, inv.nr 1025)

‘Geschriften’ van de meisjes van het Meisjeshuis, 1799 (Archief 200, inv.nr 1025)

‘Geschriften’ van de meisjes van het Meisjeshuis, 1799 (Archief 200, inv.nr 1025)

14 december 2018:

Het leven is kort

Het werd er al vroeg ingepompt bij de pupillen van het Meisjeshuis: ‘Het leven is kort’. Maar ook andere wijsheden moesten de kinderen zich eigen maken door schrijfoefeningen. ‘Zyt opmerkzaam’. ‘Met yver en lust’. ‘Benijd uw naasten nooit in zyn geluk’. ‘De vrees des Heeren is het beginsel der wysheid’.

Elk jaar moesten de meisjes een schrijfproef afleggen. Uit de periode 1799 tot 1870 zijn ze bijna allemaal bewaard gebleven, elk jaar keurig in een mapje. De verschillen in vaardigheid waren groot en lijken niet altijd terug te voeren op de leeftijd van de kinderen. Johanna Maria Baans was dertien toen ze deze tekst van vier woordjes schreef. Helena van Kuyk, de schrijfster van ‘Vermijd den twist’, was al achttien maar kwam toch niet verder dan een regeltje van drie woorden. Haar zus Alida was zelfs nog een jaar ouder toen zij zich zette aan de tekst ‘Zijt altijd leerzaam’. Je zou bijna gaan denken dat zo’n regel niet toevallig werd gekozen.

Sommige meisjes hoefden niet telkens dezelfde regel te herhalen, maar schreven een compleet gedicht. Natuurlijk was het wel altijd iets dat eerder strekte tot lering dan tot vermaak. De 22-jarige Elisabeth Maria Fournie schreef ‘Het verstandige antwoord’, op de vraag waarom zij God gehoorzaamde. Maria van der Feijst was 25 en stond op het punt het huis te verlaten toen zij ‘De Waarheid’ schreef, met ronkende regels als:

Schoone en onbevlekte Maagd
Telg van ’t eeuwig Alvermogen;
Zuil die Land en Godsdienst schraagt;
Vyandin der snoode loogen.

De luchtigste en meest verrassende tekst is van de hand van Maria Elisabeth de Bergh, bijna twintig jaar oud. Zij kopieerde de eerste twaalf regels van het bekende gedicht ‘Akkerleven’ van Hubert Corneliszoon Poot, boer en dichter uit Abtswoude. Was het voorbeeld niet helemaal duidelijk of lag het aan haar eigen slordigheid dat zij in de eerste regel ‘valt’ in plaats van ‘rolt’ schreef? Ach, zoals haar huisgenote Catharina Boenders schreef: ‘Niets is volmaakt’.

Dat gold trouwens ook voor Maria zelf. Op 14 juli 1800 moest zij op het matje komen bij de regenten van het Meisjeshuis. Zij had verlof gevraagd en gekregen om een paar dagen de stad uit te gaan, misschien voor familiebezoek. Ze was echter ’s nachts al teruggekomen en tijdens de kermis met een jongen uit het Weeshuis gaan dansen in herbergen. Zij bekende alles zonder spijt te betuigen en zei zelfs dat ze het helemaal niet erg zou vinden om uit het huis te worden gezet. De regenten hadden niet veel beraad nodig om aldus te besluiten.

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1