Weeskinderen als bijvangst - Stadsarchief Delft
Weeskinderen op een kaart van Jacob Spoors, 1650 (Archief 201, inv.nr 375; TMS 67435)

Weeskinderen op een kaart van Jacob Spoors, 1650 (Archief 201, inv.nr 375; TMS 67435)

Ondertekening van het contract van de Heilige-Geestmeesters met landmeter Jan Jansz Potter, 1575 (Archief 201, inv.nr 969)

Ondertekening van het contract van de Heilige-Geestmeesters met landmeter Jan Jansz Potter, 1575 (Archief 201, inv.nr 969)

26 december 2018:

Weeskinderen als bijvangst

In een kaartboek vind je kaarten, dat is logisch. Maar landmeters beperkten zich gelukkig niet altijd tot een eenvoudige weergave van de opgemeten percelen. Zij pronkten ook wel eens met hun tekenkundige vaardigheden. En zo kun je op een kaart zomaar een unieke afbeelding tegenkomen van twee kinderen in het uniform van het Delftse Weeshuis.

Met dit kaartboek werd een begin gemaakt in 1576. Toen gaven de Delftse Heilige-Geestmeesters, verantwoordelijk voor de armenzorg, Jan Janszoon Potter de opdracht om hun landbezit in kaart te brengen. Potter was een rasechte Delftenaar. Hij studeerde in Leuven en woonde net als zijn ouders op de Markt, wat erop wijst dat hij van goede komaf was. In 1562 werd hij be√ędigd als landmeter, vijf jaar later ook als notaris. Hij werkte voor instellingen en personen in Delft en wijde omgeving. Er zijn voor zover bekend ten minste zes kaartboeken en 65 losse kaarten van zijn hand bewaard gebleven.

In 1579 kregen de Heilige-Geestmeesters het beheer over het opgeheven Sint-Barbaraklooster om daarin een Weeshuis te vestigen. Hun bezittingen waren de woelige beginjaren van de Opstand niet ongeschonden doorgekomen en er moest heel wat land worden verkocht. Omgekeerd verwierven zij ook weer nieuwe landerijen, niet zozeer door aankopen als wel uit erfenissen. Van tijd tot tijd moest het kaartboek worden geactualiseerd en ging Jan Potter weer op pad met zijn meetlint.

Vermoedelijk in 1590 overleed Potter, maar dat betekende niet het einde van het kaartboek. Meerdere landmeters hebben het aangevuld, onder wie Jacob Spoors. Hij tekende in 1650 deze kaart van landerijen in Berkel, met als bonus het Delftse stadswapen, vastgehouden door een jongen en een meisje in Weeshuisuniform. Het is verreweg de vroegste afbeelding van de kleding van Delftse weeshuiskinderen.

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1