Het Straatje van Vermeer gevonden!? - Stadsarchief Delft
Frans Grijzenhout, Het  Straatje van Vermeer (Amsterdam 2015)

Frans Grijzenhout, Het  Straatje van Vermeer (Amsterdam 2015)

De bewuste pagina uit de ‘Legger vant diepen der wateren binnen de stad Delft’ uit 1667 (Archief 1 inv.nr 3510 f 224v)

De bewuste pagina uit de ‘Legger vant diepen der wateren binnen de stad Delft’ uit 1667 (Archief 1 inv.nr 3510 f 224v)

7 oktober 2018:

Het Straatje van Vermeer gevonden!?

Al meer dan een eeuw proberen wetenschappers en amateurs te achterhalen waar Johannes Vermeer omstreeks 1658 ‘Het Straatje’ schilderde. In 2015 haalde de Amsterdamse hoogleraar Frans Grijzenhout alle kranten en journaals met een nieuwe theorie. Een ogenschijnlijk saai belastingregister in het Stadsarchief lijkt de sleutel te bieden tot de oplossing van het mysterie.

Een poortje tussen twee huizen is heel gewoon. Wie door Delft wandelt, kan zonder problemen tientallen van zulke doorgangen aanwijzen waarmee bewoners hun achterterrein kunnen bereiken. Het eigendom is gemeenschappelijk, of de één is eigenaar en de ander heeft recht van overpad. Maar twee poortjes naast elkaar, elk behorend bij een afzonderlijk huis, dat zie je zelden of nooit. Grijzenhout kwam op het lumineuze idee om op zoek te gaan naar zeventiende-eeuwse bronnen waarin zo’n bijzondere situatie zou kunnen zijn vastgelegd. Hij ging ervan uit dat de goot op de voorgrond van het schilderij het schrobwater afvoerde naar een gracht. En zo kwam hij terecht bij de ‘Legger vant diepen der wateren binnen de stadt Delft’, aangelegd in 1667. In dit register werd vastgelegd hoe de kosten voor het uitbaggeren van de grachten werden omgeslagen over de aanwonenden. Iedereen betaalde een som die evenredig was met de breedte van zijn huis plus een eventuele poort, schuur of andere aanbouw.

Uit de lichtval op het schilderij leidde Grijzenhout af dat de twee poortjes van ‘Het Straatje’ moesten worden gezocht aan de noordzijde van een oost-west lopende gracht. Er was in het hele register slechts één locatie te vinden waar dit voorkwam: aan de Vlamingstraat, tussen de huidige nummers 40 en 42. Het verhaal werd nog mooier toen bleek dat de bewoonster van het rechter huis op het schilderij een tante van Vermeer was. Misschien is zij wel de vrouw die in de deuropening zit te handwerken.

Er zijn van verschillende kanten bezwaren aangevoerd tegen de theorie van Grijzenhout, maar overtuigend zijn die niet. Het lijkt er dus op dat hij met behulp van dit register het raadsel eindelijk heeft opgelost.

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1