Lappendeken Overschie – Stadsarchief Delft
Kaart van Overschie door secretaris Johannes Kooij, waarop de verschillende rechtsgebieden zijn aangegeven, 1760. (TMS 65334)

Kaart van Overschie door secretaris Johannes Kooij, waarop de verschillende rechtsgebieden zijn aangegeven, 1760. (TMS 65334)

21 mei 2019:

Lappendeken Overschie

Johannes Kooij was misschien wel de enige die echt begreep hoe Overschie anno 1760 in elkaar zat. Hij moest ook wel, want hij was secretaris van het ambacht. Dat is te zeggen: van het Delftse deel daarvan, want een ander stukje viel onder Rotterdam. En de reden dat Delft zeggenschap had in Overschie, was niet voor elk huis hetzelfde. Snapt u het nog? Zelfs de burgemeesters van Delft hadden geen idee hoe het zat en vroegen Johannes om deze kaart te maken.

Het begon ermee dat Rotterdam in 1345 van de graaf van Holland een vaart mocht graven tussen de Schie en de Rotte. Een strook land aan weerszijden van deze Rotterdamse Schie was voortaan onderworpen aan bestuur en rechtspraak van Rotterdam. Het werd ingewikkeld toen hertog Albrecht in 1389 Delft toestond om een vaart te graven tussen Overschie en de Maas. Daarbij gaf hij de stad zeggenschap over de oevers van de hele vaarweg, van Delft tot het aan de monding gestichte Delfshaven. Zo ontstond bij Overschie een probleem op de plek waar de Rotterdamse en de Delftse Schie op elkaar aansloten. Vielen de huizen nabij deze driesprong nou onder Delft of onder Rotterdam? En nog belangrijker: wie ging er over de brug die hier lag? Behoorde die bij de Rotterdamse Schie waar hij overheen lag en dus bij Rotterdam? Of viel hij onder Delft omdat hij deel uitmaakte van de weg langs de Delftse Schie?

De rest van het dorp Overschie viel ook nog eens onder twee verschillende heren. Delft wist in 1480 de heerlijke rechten op Overschie te kopen van Hendrik van Naaldwijk en in 1596 die op Hogenban van Johan van Assendelft. Het stadsbestuur mocht in deze heerlijkheden voortaan de schout, secretaris, predikant en schoolmeester benoemen. Al met al had Delft nu zeggenschap over heel Overschie, met uitzondering van een klein strookje langs de Rotterdamse Schie, op de kaart met donkergrijs aangegeven. Maar als we kijken naar de driesprong nabij de kerk, zien we dat daar drie kleuren bij elkaar komen. Die geven aan in welke hoedanigheid Delft hier de baas was. In de roze strook langs het water was dat als uitvloeisel van het privilege van 1389; hier waren schout, schepenen en burgemeesters volledig de baas. In het bruine deel ten zuiden van de straat had Delft het voor het zeggen als ambachtsheer van Overschie en in het gele deel linksboven als ambachtsheer van Hogenban. Geen wonder dat zelfs de burgemeesters behoefte hadden aan een kaart als geheugensteuntje.

Inloggen
Share
Tweet
Share