Oranjes harde handen - Stadsarchief Delft
Stadsrekening 1574-1575 (Archief 1, inv.nr 4284, folio 130)

Stadsrekening 1574-1575 (Archief 1, inv.nr 4284, folio 130)

2 januari 2019:

Oranjes harde handen

Willem van Oranje vestigde zich in het najaar van 1572 in het Prinsenhof, waar hij in 1584 werd vermoord. Hij verbleef hier slechts af en toe: in totaal 28 maanden, iets meer dan twee jaar. Dat was te weinig om Delft tot een veilige stad te maken. De moord op Musius in december 1572, de vernielingen in de kerken in april 1573 en tal van andere incidenten maken duidelijk dat hij de situatie niet in de hand had. Maar misschien zou de situatie in Delft nog veel ernstiger zijn geweest zonder de aanwezigheid van Oranje. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het volgende verhaal, opgetekend in een stadsrekening.

Cornelis Jan Beukelsz van Santen was thesaurier in het bestuursjaar dat liep van 1 mei 1574 tot 30 april 1575. Het afwerken van de rekening duurde in rustige tijden al vele maanden en zeker in oorlogstijd was het een enorme klus. Die werd in dit geval nog gecompliceerd doordat Cornelis op 20 mei 1575 overleed. Zijn zoon Frans moest het werk overnemen en kon de rekening uiteindelijk op 22 april 1580 overleggen aan de vroedschap. Die had tot 4 december nodig om akkoord te gaan, maar dan nog waren er tal van losse eindjes. Eén daarvan was de vergoeding van schade aan het huis van de thesaurier.

In oktober 1574 was er bij Cornelis ingebroken door een groep ‘bootgesellen’ ofwel geuzen uit Zeeland. Die deden Delft aan op weg naar Leiden om dat te ontzetten. Zij dwongen hem de stedelijke geldkist te openen en graaiden het geld eruit. Hij was echter zo slim om te zeggen dat het niet zijn geld was, maar dat van Willem van Oranje. Daarop gooiden zij het terug met woorden als: ‘Wij willen met bestevaer nijet te doen hebben, hij heeft harde handen.’ Maar natuurlijk bleef er toch geld zoek en bovendien gristen de soldaten bij het verlaten van het huis nog koper, tin, linnengoed en andere dingen mee. De vroedschap kende de erven een magere schadevergoeding toe van 25 gulden. Verder zouden zij net als de talloze anderen die onder oorlogsgeweld hadden geleden, maar ‘patientie moeten hebben’.

Inloggen
Share
Tweet
Share
+1