Weg met de socialen, leve Willemien! – Stadsarchief Delft
Ongeregeldheden tijdens de kroningsfeesten te Delft, 1898. (bibliotheek)

Ongeregeldheden tijdens de kroningsfeesten te Delft, 1898. (bibliotheek)

J.F.S.M. Otto, Nagebouwde Kethelpoort op de Boterbrug, 1898. (TMS 11672)

J.F.S.M. Otto, Nagebouwde Kethelpoort op de Boterbrug, 1898. (TMS 11672)

31 augustus 2019:

Weg met de socialen, leve Willemien!

De kroningsfeesten van Wilhelmina in 1898 hebben in de archieven hun sporen nagelaten. Er zijn vele foto’s van versierde straten, juichende Delftenaren en wapperende vlaggen. De stad vierde ogenschijnlijk eendrachtig feest. In de bibliotheek van het Stadsarchief vertelt een dun boekje een heel ander verhaal: over beschilderde voordeuren en ingegooide ruiten.

Vanaf de achttiende verjaardag van prinses Wilhelmina op 31 augustus 1898 was het twee weken lang feest. Oranjeverenigingen en buurtcomités zamelden al wekenlang geld in om de straten zo mooi mogelijk uit te dossen. Behanger en stoffeerder F.W. Ducker liet voor zijn bedrijf op de Boterbrug zelfs een kopie van de Kethelpoort verrijzen.

Met al die Oranjeliefde in de stad viel het op dat niet iedereen de vlag uithing. Vooral socialisten toonden zich kritisch over het koningshuis, een mening die dezer dagen niet echt gewaardeerd werd. Het chagrijn uitte zich overdag in het spotlied ‘Weg met de socialen, leve Willemien’ en ontaardde na kroegbezoek in de avond in opstootjes bij niet-vlaggers voor de deur. In het gunstigste geval vonden zij een oranje W op hun voordeur gekalkt. Minder fortuinlijk waren de socialisten die hun gezin moesten evacueren omdat de stenen door de ruiten vlogen. C.J. Peterse uit de Annastraat probeerde de meute tegen te houden door de straat op te gaan; hij werd in elkaar geslagen.

Op verzoek van een aantal socialistische organisaties legden zeventien Delftenaren hun ervaringen op schrift vast in het pamflet Ongeregeldheden tijdens de kroningsfeesten te Delft. De politie greep volgens de auteurs niet of nauwelijks in. Zij kregen te horen dat ze een vlag moesten uithangen om de gemoederen tot bedaren te brengen. Dat was achteraf ook de toon in de karige berichtgeving over de onlusten: de socialisten hadden het vooral aan zichzelf te danken. Om die redenering van tegenwicht te voorzien, is dit beduimelde boekje van grote waarde. Een archief heeft tenslotte de taak meerdere kanten van één verhaal voor het nageslacht te bewaren.

Inloggen
Share
Tweet
Share